ภาพรวม
ศสป. ได้สัมภาษณ์องค์กรพัฒนาเอกชน (NGO) 15 แห่งในประเทศไทย เพื่อทำความเข้าใจผลกระทบของโควิด-19 ต่อการทำงาน องค์กรที่ร่วมให้ข้อมูลมีตั้งแต่ขนาดเล็กมาก (พนักงานไม่ถึง 5 คน งบประมาณไม่ถึง 5 ล้านบาทต่อปี) ไปจนถึงองค์กรขนาดใหญ่ (พนักงานมากกว่า 10 คน งบประมาณมากกว่า 10 ล้านบาทต่อปี) ทำงานด้านเกษตรทางเลือก สิ่งแวดล้อม สตรี เด็ก การศึกษา การพัฒนาท้องถิ่น การคุ้มครองผู้บริโภค การสนับสนุนอาสาสมัคร และการประสานเครือข่าย
ผลกระทบ
- การระดมทุน: การล็อกดาวน์ทำให้กล่องรับบริจาค งานระดมทุน และผู้มาเยี่ยมสถานสงเคราะห์เด็กและบ้านพักสตรีหยุดลง งบประมาณจากรัฐล่าช้าหรือถูกโยกไปใช้ด้านอื่น คาดว่าเงินทุนหายไปราว 25–75%
- การดำเนินงาน: เวทีสาธารณะ การอบรม และการประชุมเชิงปฏิบัติการถูกเลื่อนหรือยกเลิก ข้อจำกัดการเดินทางทำให้ลงพื้นที่ชุมชนได้ยาก แม้งานประจำยังดำเนินต่อไป
- ค่าใช้จ่าย: การทำงานจากบ้าน การแบ่งประชุมเป็นกลุ่มย่อยหลายครั้ง และการปรับสถานที่พักพิงให้ถูกสุขอนามัยและเว้นระยะห่าง ล้วนทำให้ค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น
การมีส่วนช่วยเหลือในช่วงวิกฤต
บางองค์กรลงมือช่วยเหลือโดยตรง เช่น องค์กรเกษตรทางเลือกรับซื้อผลผลิตจากเกษตรกรที่ขายไม่ได้ แล้วส่งให้เครือข่ายร้านอาหารที่ขายอาหารราคาถูกแก่ผู้ที่เดือดร้อน องค์กรด้านเด็กแจกหน้ากากและเงินช่วยเหลือ และองค์กรคุ้มครองผู้บริโภคเพิ่มเจ้าหน้าที่และช่องทางรับเรื่องร้องเรียนเพื่อแก้ปัญหาได้รวดเร็ว
การปรับตัวในอนาคต
องค์กรส่วนใหญ่ยังแทบไม่ได้ปรับวิธีระดมทุน แต่หลายแห่งกำลังพิจารณาจัดตั้งวิสาหกิจเพื่อสังคมหรือกระจายแหล่งทุน ลงทุนด้านไอที ลดงานที่ไม่ใช่ภารกิจหลัก หรือแบ่งปันงานบางส่วนร่วมกับองค์กรอื่น
บทเรียนสำคัญ
ผลการศึกษาตอกย้ำประเด็นที่ ศสป. ให้ความสำคัญมาโดยตลอด คือองค์กรภาคประชาสังคมจำนวนมากพึ่งพาแหล่งทุนที่เปราะบาง การเสริมความเข้มแข็งทางการเงินจึงเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้องค์กรเหล่านี้ยังคงทำงานรับใช้ชุมชนได้ในยามที่ชุมชนต้องการมากที่สุด